Chernobyl: ඇසට නොපෙනෙන මරණය සහ ලෝකය බේරූ වීරයන්ගේ ඇත්ත කතාව

Chernobyl: බොරුවේ වන්දිය සහ ලෝකය බේරූ වීරයන්ගේ කතාව

2019 වසරේ HBO එකෙන් නිකුත් කරපු "Chernobyl" සීරීස් එක බලපු හැමෝටම මතක ඇති ඒකේ කියවෙන ප්‍රධානම වාක්‍යය: "What is the cost of lies?" (බොරුවේ වන්දිය මොකක්ද?). මේ කතාව පටන් ගන්නේ 1986 අප්‍රේල් 26 වෙනිදා, අතීත සෝවියට් සංගමයට (දැන් යුක්රේනය) අයත් Chernobyl න්‍යෂ්ටික බලාගාරයේ අංක 4 රියැක්ටරය පුපුරා යාමත් එක්කයි.

1. මොකක්ද මේ ඇත්තටම වුණේ? (The Real Incident)

එදා රෑ 1:23 ට විතර Chernobyl බලාගාරයේ ආරක්ෂක පරීක්ෂණයක් (Safety Test) කරන්නයි ලෑස්ති වුණේ. හැබැයි එතන හිටපු ඉහළ නිලධාරියෙක් වුණු Anatoly Dyatlovගේ (ඇනටෝලි ඩියාට්ලොව්) අත්තනෝමතික තීරණ නිසා රියැක්ටරය ඉතාමත් අස්ථායී (Unstable) මට්ටමකට පත් වුණා.

වැඩේ වැරදීගෙන යනවා කියලා තේරුණාම, ඔවුන් රියැක්ටරය සම්පූර්ණයෙන්ම නවත්තන්න AZ-5 බොත්තම එබුවා. හැබැයි ඒක තමයි ඒ මොහොතේ කරන්න පුළුවන් ලොකුම වැරැද්ද වුණේ. රියැක්ටරයේ තිබුණු නිර්මාණ දෝෂයක් නිසා, ඒ බොත්තම එබුවම වුණේ රියැක්ටරය නතර වෙනවා වෙනුවට එහි බලය එකපාරටම දහස් ගුණයකින් වැඩි වෙලා විශාල පිපිරීමක් සිද්ධ වුණු එකයි. ඒත් එක්කම රියැක්ටරයේ "Core" එක එළියට විවෘත වෙලා, අතිවිශාල විකිරණ (Radiation) ප්‍රමාණයක් වායුගෝලයට මුදාහැරුණා.

2. සීරීස් එකෙන් පෙන්වන ඇත්ත සහ නාට්‍යමය බව

HBO සීරීස් එක මේ සිද්ධිය කොච්චර ලස්සනට පෙන්වනවාද කියනවා නම්, ඒකේ තියෙන අඳුරු ගතිය (Atmosphere) අපිට ඇත්තටම ඒ වෙලාවේ එතන ඉන්නවා වගේ දැනෙනවා. මෙහි ප්‍රධාන චරිත තුනක් ඉන්නවා:

• Valery Legasov (Jared Harris): විකිරණ ගැන දන්නා ප්‍රධාන විද්‍යාඥයා. ඔහු තමයි මේක කොච්චර භයානකද කියලා මුලින්ම තේරුම් ගත්තේ.
• Boris Shcherbina (Stellan Skarsgård): සෝවියට් රජයේ නියෝජිතයා. මුලින් රජයේ නීති රකින්න හැදුවත්, පස්සේ Legasov එක්ක එකතු වෙලා මිනිස්සු බේරන්න වැඩ කළා.
• Ulana Khomyuk: ඇය ඇත්තටම හිටපු චරිතයක් නෙවෙයි. මේ සිද්ධිය ගැන පරීක්ෂණ කරපු විද්‍යාඥයන් ගොඩක් දෙනෙක් නියෝජනය කරන්න හදපු "Composite" චරිතයක්.

3. විකිරණවල භයානකකම (The Physics of Radiation)

සීරීස් එකේ එක තැනක Legasov කියනවා, "Chernobyl කියන්නේ හරියට එක දිගට පත්තු වෙන පරමාණු බෝම්බයක් වගේ" කියලා. විකිරණ කියන්නේ ඇසට නොපෙනෙන උණ්ඩ (Bullets) වගේ දෙයක්. ඒවා අපේ සෛල පසාරු කරගෙන ගිහින් DNA විනාශ කරනවා.

සීරීස් එකේ පෙන්වන විදිහට, බලාගාරයේ පිපිරීම නිවන්න ගිය ගිනි නිවන භටයන්ට විනාඩි කිහිපයකින් වමනය යන්න පටන් ගන්නවා. සති කිහිපයකින් ඔවුන්ගේ සම ගැලවී ගොස් ඉතාමත් වේදනාකාරී ලෙස මිය යනවා. Vasily Ignatenko නම් ගිනි නිවන භටයාගේ සහ ඔහුගේ බිරිඳගේ කතාව මේ සීරීස් එකේ තියෙන සංවේදීම කොටසක්.

4. ලෝකය බේරූ වීරයන් (The Heroes)

චර්නොබිල් පිපිරීමෙන් පස්සේ මුළු යුරෝපයම විනාශ වෙන්න පුළුවන් මට්ටමේ තවත් පිපිරීමක් වෙන්න ඉඩ තිබුණා. ඒක නවත්තන්න වීරයන් කිහිප දෙනෙක් ඉදිරිපත් වුණා:

• කිමිදුම්කරුවන් තිදෙනා: රියැක්ටරය යට තිබුණු වතුර ටැංකිවල වෑල්ව ඇරලා වතුර ඉවත් කරන්න මරණය පෙනි පෙනී ඔවුන් වතුර යටට ගියා. (ඇත්ත කතාවේ මොවුන් තිදෙනාම පසුකාලීනව ජීවත් වුණා).
• පතල් කම්කරුවන්: රියැක්ටරය යටින් උමගක් හාරලා, ලාවා වගේ දියවෙන රියැක්ටරය පසට ඇතුළු වෙන එක නවත්තන්න ඔවුන් දැඩි උෂ්ණත්වයක් යටතේ නිරුවතින් වගේ වැඩ කළා.
• Liquidators: රියැක්ටරය වහන්න සහ අවට ප්‍රදේශය පිරිසිදු කරන්න ලක්ෂ 6ක විතර පිරිසක් වැඩ කළා. රියැක්ටරය මුදුනේ තිබුණු "Graphite" කෑලි ඉවත් කරන්න තත්පර 90 බැගින් දුවලා ගිය මිනිස්සු තමයි ලෝකය බේරුවේ.

5. අවසානය සහ බොරුවේ වන්දිය

සීරීස් එක අවසන් වෙන්නේ උසාවියකදී Legasov කරන සුපිරි පැහැදිලි කිරීමකින්. ඔහු එතනදී පෙන්වා දෙනවා සෝවියට් රජය රියැක්ටරයේ දෝෂ හංගපු නිසා මේ විනාශය වුණු හැටි. රජය තමන්ගේ ප්‍රතිරූපය බේරගන්න හැදුවා මිසක් මිනිස්සුන්ගේ ජීවිත ගැන හිතුවේ නැහැ කියලා.

ඇත්ත ජීවිතයේදී, මේ සිද්ධියෙන් අවුරුදු දෙකකට පස්සේ 1988 දී වැලරි ලෙගසොව් සියදිවි නසාගත්තා. ඔහු මැරෙන්න කලින් මේ සිද්ධියේ ඇත්ත තොරතුරු ඇතුළත් කැසට් පට කිහිපයක් පටිගත කරලා තිබුණා. ඒ හරහා තමයි ලෝකයට ඇත්තම විස්තරය හෙළි වුණේ.

"ඔයාලත් HBO එකෙන් හදපු 'Chernobyl' සීරීස් එක බැලුවද? ඒකේ පෙන්වන දේවල් සහ ඇත්තම කතාව අතර තියෙන වෙනස්කම් ගැන ඔයාලා මොකද හිතන්නේ? විශේෂයෙන්ම තමන්ගේ ජීවිතය ගැන නොහිතා, මුළු ලෝකයම බේරන්න ඉදිරිපත් වුණු ඒ වීරයන් (Liquidators) ගැන ඔයාලගේ අදහස් අපිට කියන්න. පහළින් comment කරන්න!

Chernobyl තාමත් බලලා නැති අය මේ Link එකෙන් ගිහින් බලන්න.

By SANA